Podczas 11. edycji Szkoły Letniej Akademii Liderów gościem specjalnym był dr Tomasz Herbich - filozof, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego, zastępca redaktora naczelnego „Teologii Politycznej Co Tydzień” oraz autor książki Pragnienie Królestwa. Tematem spotkania była solidarność, pojęcie powszechnie obecne w polskiej debacie publicznej, a jednocześnie zaskakująco rzadko poddawane głębszej refleksji.
Punktem wyjścia do wykładu była wspólna próba odpowiedzi na pytanie, czym właściwie jest solidarność. Uczestnicy wskazywali na takie wartości jak jedność, wspólnota, równość czy sprawiedliwość. Dr Herbich zaproponował jednak spojrzenie szersze, porządkując dyskusję wokół czterech wymiarów solidarności. Mówił o niej zarówno jako o postawie i konkretnym działaniu, jak i o obiektywnym związku między ludźmi, istniejącym niezależnie od ich woli czy świadomości.
Najwięcej uwagi poświęcono solidarności rozumianej jako więź społeczna. To właśnie ona, jak podkreślał prelegent, stanowi fundament społeczeństwa obywatelskiego i poprzedza wspólnotę polityczną. Nie jest tworzona przez państwo, lecz rodzi się oddolnie- w relacjach między ludźmi, którzy żyją obok siebie, znają się i biorą za siebie odpowiedzialność. W tym kontekście pojawiło się także nawiązanie do zasady subsydiarności, zgodnie z którą problemy powinny być rozwiązywane możliwie najbliżej obywateli, we wspólnotach lokalnych.
To rozróżnienie okazało się szczególnie istotne z perspektywy polskich doświadczeń historycznych. Jak zauważył dr Herbich, właśnie dzięki silnym więziom społecznym wspólnota narodowa potrafiła przetrwać okresy, w których Polska nie posiadała własnego państwa ani instytucji zdolnych podtrzymywać jej ciągłość.
Druga część spotkania była poświęcona polskiej myśli społecznej i politycznej. Punktem wyjścia stały się rozważania Maurycego Mochnackiego, jednego z inicjatorów powstania listopadowego, który zastanawiał się nie tylko nad przebiegiem wydarzeń, lecz przede wszystkim nad motywami stojącymi za decyzją narodu o podjęciu walki. Wykład prowadził również przez idee Augusta Cieszkowskiego, Edwarda Abramowskiego i ks. Józefa Tischnera, pokazując, jak na przestrzeni lat rozwijało się polskie rozumienie solidarności i wspólnoty.
Spotkanie zakończyła długa dyskusja z uczestnikami. Jedno z pytań nawiązywało do wcześniejszego wykładu prof. Marka A. Cichockiego poświęconego zaufaniu społecznemu i dotyczyło pozornego paradoksu: dlaczego Polacy tak wysoko cenią solidarność, a jednocześnie cechują się stosunkowo niskim poziomem wzajemnego zaufania? Dr Herbich przywołał hipotezę wskazującą na doświadczenie stanu wojennego, którego konsekwencją było osłabienie oddolnych więzi społecznych i utrwalenie postaw nieufności odczuwalnych do dziś.
Dziękujemy dr. Tomaszowi Herbichowi za inspirujące spotkanie oraz wszystkim uczestnikom za aktywny udział i pytania, dzięki którym dyskusja trwała długo po zakończeniu zaplanowanego wykładu.
Akademia Liderów to:
- 10-dniowa szkoła letnia w terminie 13-22 lipca 2026;
- Tutoring na czas realizacji autorskiego projektu: Po zakończeniu szkoły letniej, w okresie od sierpnia do listopada 2026 roku, uczestnicy będą mieli szansę skupić się na realizacji własnego autorskiego projektu przy wsparciu doświadczonych tutorów;
- Roczne stypendium w wysokości 3000 zł na rozwój pasji i talentów młodych liderów;
- 4-dniowa szkoła zimowa: Na zakończenie, w grudniu uczestnicy spotkają się na 4-dniowej szkole zimowej, podczas której będą mieli możliwość podsumowania swoich działań.
